Jump to content
Mohammed

İslam Öncesi Arap Edebiyatı ve Şiiri

Recommended Posts

Daha önce İslam öncesi Arap edebiyatından şiirleri burada yazmıştım.. Şimdi ise bu edebiyat ve şiirlerin Kuran a ve İslami anlayışa etkilerini incelemek istiyorum.. Cahiliye Dönemi adı da verilen İslam Öncesi Dönem'de Arap edebiyatında şiirin özel bir yeri vardı. Bu şiirler Ukaz panayırında düzenlenen bir şiir yarışmasında beğenilerek Mısır ketenine yazılarak Kabe'ye asılırmış... Hidalarla(Bedevi deveci türküsü)  benzer konulan işleyen bu şiirlerde gelişmiş bir dil ve anlatım görülür.

Herkesin hem fikir olduğu ve garipsediği konuların başında Kuran da sık sık Allah ın yemin etmesidir... Kuranda edilen yemin sayısı 209 dur. Sizlere bu yeminlerin neler olduğunu söylemeye gerek yok. İncirden zeytine, yıldızlardan şafak vaktine kadar çeşitli yeminler bulunmaktadır

Araplar, ilk dönemlerden beri kendileri için önemli olan değerler, kavramlar, kutsallar ve kişiler üzerine yemin etmişlerdir. Her millette rastlayabileceğimiz bu geleneğe ilave olarak Arapların kutsal yerler üzerine yemin ettikleri de görülür. Ayrıca, herhangi bir Arabın kendisi için değerli olan bir eşyası/metaı üzerine yemin etmesi de dikkat çekicidir.

İslam öncesi Arap şiirlerinin en büyük önemi bizlere İslam öncesi Araplarının gelenek, görenek ve inançları hakkında değerli bilgiler vermesidir. Malumunuz Arapların tapındığı bir çok put mevcuttu, umumi putların yanında her bir kabilenin kendine özgü bir tanrısı da vardı; aynı zamanda bu tanrı veya put o kabilenin dini hayatının bir sembolü olarak kabul edilirdi.

Câhiliye Arapları diğer tanrı ve put adlarından ayrı olarak en yüce yaratıcıyı ifade eden Allah kavramını da tanıyor, O'nu günlük hayatlarında sık sık kullanıyorlardı. Onların dua cümlelerinde “ya Allah” ve daha sık olarak “Allahumme” tabirlerine yer vermeleri; ayrıca Arap dilinde “rahmân” ismi gibi Allah isminin de çoğulunun bulunmaması Araplar'ın inançlarında bir olan yüce yaratıcıyı ifade ettiklerini göstermektedir. Nitekim Câhiliye şiirini incelediğimizde dehriyyûn (materyalist) denen grup hariç onların kahir çoğunluğunun Allah'ı tanıdıklarını ve O'nun için putlara kullandıklarından daha üstün sıfatlar kullandıklarını, O'nun adına yemin ettiklerini gösteren pek çok örnekle karşılaşırız..

Allah ve putlarla ilgili motifler: Câhiliye şâirlerinden olan Evs b. Hacer (ö.620 m.), Allah’a daha üstün bir rol biçerek inancını değerlendirdiği şiirinin bir beytinde şöyle der:

و باللهِ إنًَ اللهَ منْهُنًَ أكبرُ و باللاًتِ و العُزًى و مَنْ دانَ دِينَها

Lât'a, ‘Uzzây'a ve onlara ibadet edenlere andiçerim, Allah'a da; çünkü Allah, onlardan daha yücedir.(Tavîl) 

Bu bireysel inanç yanında Câhiliye Arapları'nın da Hac ve Umre esnasında Allah'a, Kâbe'ye ve putlara tazimde bulunurlarken topluca şu cümleleri söyledikleri bilinmektedir.

لَبَّيْكَ !للهُمَّ لَبَّيْكَ! لَبَّيْكَ! لا شَرِيكَ لَكَ! إلاَّ شَرِيكٌ هُوَ لَكَ! تـَمْلـِكُـهُ و ما مَلـَكَ

Buyur Allah’ım! Buyur! Buyur, senin ortağın yoktur. Bir ortağın varsa o da sana aittir; sen ona ve onun sahip olduğuna da maliksin .

Evet şimdi Kurana bakalım.. Nasılda etkilenmiş cahiliye şiirinden ki kendi adı üzerine yemin ediyor: 

Nahl-56 'Bir de kendilerine rızık olarak verdiklerimizden, mahiyetini bilmediklere şeylere pay ayırıyorlar. Allah'a and olsun ki, iftira etmekte olduğunuz şeylerden mutlaka sorguya çekileceksiniz.'

Nahl-63 'Allah'a and olsun, senden önceki ümmetlere de göndermişizdir...'

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Koltuğunun altında uzun bir bıçak taşıdığı için Teabbata Şarran adıyla bilinen şair İslam öncesi önemli şairlerden birisidir.. Şiirlerinde üstüne binerek dolaştığı, göğe uçtuğu koçundan, hayal ettiği korkunç yaratıklardan söz eder.

Ayrıca kurnazlığı ve savaşçılığı üzerine birçok öykü anlatılan Şanfara, karşılıklı söyledikleri yergilerle ün kazanmış Evs elHadıra ile Zabban İslam öncesi dönemin başlıca şairlerindendir.

Bu dönemde muamma (bilmece), hayvan masalları, efsane ve halk öyküleri gibi düzyazı türleri de gelişmiştir. Şamar adı verilen ve kent kent dolaşılarak anlatılan söylence ve öyküler daha sonra yazıya geçirilmiştir.

Muhammed in Burak isimli bir hayvanla göğe çıkması hikayesi Teabbata Şarran ın koçu üzerinde atıldığı maceraları hatırlatmaktadır.. Aynı şekilde içinde bolca canavar, iblis, şeytan geçen hadislerdede teabbata nın hikayelerinde anlattıkları vurgulanmaktadır..

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Kur'an'ın mucize olmasının bir yönü de şudur: Kur'an getiricisi (Hz. Muhammed) okuma yazma bilmeyen birisi olduğu, alim ve kahinlerle sohbette bulunduğu bilinmediği halde geçmiş önceki milletlerin haberlerini ve ehl-i kitabın tanıdığı peygamberlerin hayat hikayelerini ihtiva etmektedir. Ayrıca okuyup yazma bilen ve alimlerle sohbette bulunan Araplar da Kur'an'ın haber verdiği şeylere yetişmemişlerdir.

Diğer bir mucizevi yönü, olayları haber verdiği şekilde meydana gelmesi, Kur'an'ın kesinlikle doğruluğuna delalet eden gelecekle ilgili haberler vermesidir. Mesela Kur'an'daki şu ayetler böyledir:

"Haydi onun benzeri bir sure getirin."

"Bunu yapamayacaksınız." Gerçekten bunu yapamamışlardır.

"înkar edenlere de ki: Yakında mağlub olacaksınız." Gerçekten inkar edenler mağlub olmuşlardır.

"înşaallah siz güven içinde Mescid-i Haram'a gireceksiniz." Gerçekten onlar Mescid-i Haram'a girmişlerdir.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Kur'an'ın mucize olmasının bir yönü de şudur: Kur'an getiricisi (Hz. Muhammed) okuma yazma bilmeyen birisi olduğu, alim ve kahinlerle sohbette bulunduğu bilinmediği halde geçmiş önceki milletlerin haberlerini ve ehl-i kitabın tanıdığı peygamberlerin hayat hikayelerini ihtiva etmektedir. Ayrıca okuyup yazma bilen ve alimlerle sohbette bulunan Araplar da Kur'an'ın haber verdiği şeylere yetişmemişlerdir.

Diğer bir mucizevi yönü, olayları haber verdiği şekilde meydana gelmesi, Kur'an'ın kesinlikle doğruluğuna delalet eden gelecekle ilgili haberler vermesidir. Mesela Kur'an'daki şu ayetler böyledir:

"Haydi onun benzeri bir sure getirin."

"Bunu yapamayacaksınız." Gerçekten bunu yapamamışlardır.

"înkar edenlere de ki: Yakında mağlub olacaksınız." Gerçekten inkar edenler mağlub olmuşlardır.

"înşaallah siz güven içinde Mescid-i Haram'a gireceksiniz." Gerçekten onlar Mescid-i Haram'a girmişlerdir.

Okuma yazma bilmeyen birinin şair olması imkansız mı?

Aşık Veysel üzerine üstlük kördür..

İslam öncesi edebiyatının bir çok ögesini içinde barındıran Kurandır.. Cahiliye dönemi şiirlerinin taklididir.. 

Zaten benzeri olan edebiyatı takip etmiştir.. Hemde 23 yılda.. Ne o Allah neden kendinden önce ki şairleri kendisine örnek almıştır? Onlar gibi yeminler etmiştir? Onların kullandığı şiir tarzını benimsemiştir? Zaten önceden yazılmış olan şey in taklidi mi olur? Asıl Kuran kendisi önüllerini taklittir.. 

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Adiyat SURESİ

Diyanet Vakfı Meali

Adiyat 1 Harıl harıl koşanlara,

Adiyat 2 (Nallarıyla) çakarak kıvılcım saçanlara,

Adiyat 3 (Ansızın) sabah baskını yapanlara,

Adiyat 4 Orada tozu dumana katanlara,

Adiyat 5 Derken orada bir topluluğun ta ortasına girenlere yemin ederim ki ,

Burada harıl harıl koşan ne belli değil ancak sonraki ayette at olabileceğini anlayabiliriz.

Burada Allah basbaya atlarının üzerinde eşkiyalık, gasp yapanlar üzerine yemin ediyor. Neden gaspçılar üzerine yemin eder?

Bu yemin, "insanın nankörlük etmesi" karşısında atlı gaspçılar üzerine edilmiştir. Bu neyin nankörlüğüdür?

Aynı şekilde Muhammed ve eşkiya çetesi at üzerinde bu tip baskınlar yapmışlardır.. Benû Mustalık, "Ubna" (sonraları Yübna denmiştir), .......

Yeminin ardından gelen konu alakasızdır. Şimdi bu 21. yy a uyarlayalım.

Oraya buraya koşanlara

Tekerleriyle asfaltta iz bırakanlara

Ansızın gecenin bir vakti bir gazinoyu basanlara

Orada tozu dumana katanlara

Derken orada bir topluluğun ta ortasına girenlere yemin ederim ki ,

Şüphesiz insan, Rabbine karşı pek nankördür.

Bizzat Tanrı da kendisi baskın yapmıştır.

Enfal 3

"Biz nice memleket helak ettik ki, o köy halkı gece yatarlarken, yahut gün ortası istirahat ederlerken azabımız o köy halkına gelmiştir (basıvermiştir)"

Allah uyak uyduracağım diye baya kasmış. Direkt eşkiya üzerine yemin ederim ki dememiş.

Bakalım Cahiliye şiirinde Kuran ın taklit ettiği bölümler varmı?

Meselâ Cahiliye Döneminde Bekr ve Tağlib kabileleri arasında meydana gelen savaşlarda öldürülen Kuleyb’in oğlu Hicris’in bir yemini buna güzel bir örnektir. Hicris,kendisini büyütüp yetiştiren ve aynı zamanda babasının katili olan dayısı Cessâs’ı öldürürken şöyle demiştir :

Atıma ve nallarına, mızrağıma ve sivri ucuna, kılıcıma ve keskin ucuna and olsun ki, adam dediğin babasının katilini sağ bırakmaz.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Okuma yazma bilmeyen birinin şair olması imkansız mı?

Aşık Veysel üzerine üstlük kördür..

İslam öncesi edebiyatının bir çok ögesini içinde barındıran Kurandır.. Cahiliye dönemi şiirlerinin taklididir.. 

Zaten benzeri olan edebiyatı takip etmiştir.. Hemde 23 yılda.. Ne o Allah neden kendinden önce ki şairleri kendisine örnek almıştır? Onlar gibi yeminler etmiştir? Onların kullandığı şiir tarzını benimsemiştir? Zaten önceden yazılmış olan şey in taklidi mi olur? Asıl Kuran kendisi önüllerini taklittir.. 

Siz bir karar verin Muhammed size göre nasıl biriydi?

Şair mi?

Şizofren mi?

Cahil mi?

Zeki mi?

Kahin mi?

Büyücü mü?

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

"înkar edenlere de ki: Yakında mağlub olacaksınız." Gerçekten inkar edenler mağlub olmuşlardır.

"înşaallah siz güven içinde Mescid-i Haram'a gireceksiniz." Gerçekten onlar Mescid-i Haram'a girmişlerdir.

mohammed, Kuran'ın gelecek hakkında verdiği haberlerin birebir doğru çıkması hakkındaki görüşlerin nedir?

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
"înkar edenlere de ki: Yakında mağlub olacaksınız." Gerçekten inkar edenler mağlub olmuşlardır.

"înşaallah siz güven içinde Mescid-i Haram'a gireceksiniz." Gerçekten onlar Mescid-i Haram'a girmişlerdir.

mohammed, Kuran'ın gelecek hakkında verdiği haberlerin birebir doğru çıkması hakkındaki görüşlerin nedir?

"Oğlum bu müsabakayı kazanacaksın" Gerçekten çocuk müsabakayı kazanmıştır.

"Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" Gerçekten düşmanlar Akdeniz'e dökülmüştür.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Ben bosuna Muhammed Sabiiligin reformistidir demiyorum. Muhammed Lat Uzza ve Manat i ve onlarin annesi gunestanricasini ortadan kaldirip sadece ay tanrisi Al-Ilahi merkeze koydu ve tek tanrili din haline getirdi Sabiiligi. Cahilliye donemi toplum ahlakini kokunden degistirdi, evlatliklarinin karilari ile evlenmek serbest oldu.

Muhammed bu cikisindan sonra eksik olan tek sey vardi oda Kuran di, yani yahudilerin kitabi Toran gibi birsey, bunuda cahilliye donemi siir modasina uydurup kafiyeli dizeler meydana getirdi, gunlugunu siirsel olarak anlatti, Tevrat ve Incilden alintilar yapip Kurana ekledi.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Ben bosuna Muhammed Sabiiligin reformistidir demiyorum. Muhammed Lat Uzza ve Manat i ve onlarin annesi gunestanricasini ortadan kaldirip sadece ay tanrisi Al-Ilahi merkeze koydu ve tek tanrili din haline getirdi Sabiiligi. Cahilliye donemi toplum ahlakini kokunden degistirdi, evlatliklarinin karilari ile evlenmek serbest oldu.

Muhammed bu cikisindan sonra eksik olan tek sey vardi oda Kuran di, yani yahudilerin kitabi Toran gibi birsey, bunuda cahilliye donemi siir modasina uydurup kafiyeli dizeler meydana getirdi, gunlugunu siirsel olarak anlatti, Tevrat ve Incilden alintilar yapip Kurana ekledi.

O halde Tevrat ve İncil ortaya nasıl çıktı. Musa ve İsa'da mı aynı Muhammed gibiydi ne dersin maymun?

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
"Zeki"yi çıkar, diğerleri gerçek. Cahil, şizofren, kahin, büyücü. Şairliği de aslında başkalarının şiirlerinden araklamaktan öte bir şey değil. Sanat hırsızı yani...

Sence bu kadar berbat bir profille tanımladığınız insan tarihte bu kadar önemli bir yeri nasıl edinir? Böyle bir başarıyı nasıl gösterir? Nice iddialar ile ortaya çıkanlar ve peygamberlik ilan edenler oldu. Bunları kimse kaale almıyor ama. Böylesi büyük bir başarı 14 asır önce bir ekibin tezgahı ile olacak iş değildir. Saçmalamada bir düşün.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Saçmalama da bir düşün.

Ondan imkansızı istemişsin. :lol:

Ya adam, İslam Orduları başkumandanı tamam mı? Aynı zamanda bir ekonomi teorisyeni, aynı zamanda bir siyaset uzmanı?

Adam çakalın önde gideni. Orduyu yönetmek için yardrımış ayetlere. Abanmış da abanmış.

'Ya siz var ya Allah dedi ki sizi 20 kişiyseniz 1 milyon adamı helak edermişsiniz. Valla bakın. Bana inanmıyorsanız Allaha sorun ya'

gibi ayetler ile sürmüş garibanları savaşa. Lan sen kimi sürüyorsun savaşa diyen yok. Kan gövdeyi götürmüş.

Onun da üzerinde bir edebiyat yazmışlar. Alemlere rahmet hz. muhammet diye. Oha ya.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Ya adam, İslam Orduları başkumandanı tamam mı? Aynı zamanda bir ekonomi teorisyeni, aynı zamanda bir siyaset uzmanı?

Adam çakalın önde gideni. Orduyu yönetmek için yardrımış ayetlere. Abanmış da abanmış.

'Ya siz var ya Allah dedi ki sizi 20 kişiyseniz 1 milyon adamı helak edermişsiniz. Valla bakın. Bana inanmıyorsanız Allaha sorun ya'

gibi ayetler ile sürmüş garibanları savaşa. Lan sen kimi sürüyorsun savaşa diyen yok. Kan gövdeyi götürmüş.

Onun da üzerinde bir edebiyat yazmışlar. Alemlere rahmet hz. muhammet diye. Oha ya.

1 tane sadece 1 tane savaş göster, Hz. Muhammed'in haksızken başlattığı...

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Sence bu kadar berbat bir profille tanımladığınız insan tarihte bu kadar önemli bir yeri nasıl edinir? Böyle bir başarıyı nasıl gösterir? Nice iddialar ile ortaya çıkanlar ve peygamberlik ilan edenler oldu. Bunları kimse kaale almıyor ama. Böylesi büyük bir başarı 14 asır önce bir ekibin tezgahı ile olacak iş değildir. Saçmalamada bir düşün.

Senin gibi angutları safına çekmek, savunulan iddiaların doğruluğunu kanıtlamaz ki. Adamın hem yalanlarına, düzenlerine kanmışsınız, hem karınızı kızınızı altına sürmüşsünüz. Utanmadan da burada onu aklamaya çalışıyorsunuz.

Şizofren bir sanat hırsızının, bir seksomanyağın peşine düşün, yeterli çoğunluğu sağlayana kadar takıyye yapın, ordan oraya hicret edin, fırsat buldukça kervan basıp yağma yapın, yeterli zenginlik ve çoğunluğa ulaştığınızda diğer insanları sizin gibi inanmaya zorlayın, inanmayanları kılıçtan geçirip karılarına kızlarına tecavüz edin, kanlarından ekmek yoğurun, yandaşlarınıza ganimet sözü verin, insanları ganimet sevdasıyla satın alın, bunu 1400 yıl boyunca tekrarlayıp durun, dünyanın anuna koyun... sonra da "1400 senedir bu kadar ğinsan inandı, onlar yanlış sen mi doğrusun?" diye zırvalayın.

A şebekullahülazim, 50 bin sene insanlar dünyanın düz olduğuna, güneşin onun etrafında döndüğüne inandı, senin rezilullahın da bunlara dahildi. Onca insan buna inandı diye, dünya düzmü oldu, güneş dünya etrafında mı döndü?

"Saçmalama da bir düşün" diyene bak! Saçmalığı din edinmişsiniz, ağlayanınız yok...

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
1 tane sadece 1 tane savaş göster, Hz. Muhammed'in haksızken başlattığı...

Ya arkadaşım, sen Allaha inanan başka bir kavme Allah adına savaş açabilir miisin? Onların çocuklarını yetim bırakabilir misin? Sen kimsin ya? Sen terörist misin?

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Ya arkadaşım, sen Allaha inanan başka bir kavme Allah adına savaş açabilir miisin? Onların çocuklarını yetim bırakabilir misin? Sen kimsin ya? Sen terörist misin?

Atatürk Yunanlıları denize dökerken pekçok yunan bebesini yetim mi bıraktı?

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
1 tane sadece 1 tane savaş göster, Hz. Muhammed'in haksızken başlattığı...

Hepsi. Onun ve çakal sürüsünün girdiği bütün savaşlar, haksızlık, ahlaksızlık, şerefsizlik, namussuzluk, akılsızlık uğrunadır. Olmayan bir tanrı ve onun olmayan bir peygamberinin bokuna milyonlarca insan öldürüldü ve öldürülüyor. Milyonlarca kadının kızın ırzına geçildi ve geçiliyor. Binlerce bilim insanı kesildi, yüzüldü ve kesilip yüzülüyor.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Bir uyarı yapmak istiyorum. İnsanlara bişiler anlatırken onları aşağılamayalım. Sen cahilsin sen bişi bilmiyorsun demeyelim. Ego ezmeyelim. Eğer bunu yaparsak karşıdakini düşman yaparız kendimize. Bunu yapmayalım. Bilgi taslamayalım. Dehri çok güzel konuşurdu benle. Onun gibi yapalım. Gülücükler ile sadece bilgi paylaşalım başka şekilde olmuyor.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
Atatürk Yunanlıları denize dökerken pekçok yunan bebesini yetim mi bıraktı?

Sen Kurtuluş Savaşı'yla, Muhammet rezilullah ve onun çakal sürüsünün yaptığı kervan baskınlarını, katliamları bir mi tutuyorsun a cümbüşullah?

Bir tarafta namusa, ekmeğe, toprağa göz dikmiş bir saldırgan-sömürgeci-işgalci güruh ve onlara karşı direnen bir halk; diğer tarafta tanrı ve onun rezilullahı adına birilerinin ekmeğine, namusuna, toprağına göz dikip talana çıkan, insanları katleden ve katlettikleri erkeklerin kadınlarını, kızlarını, çocuklarını, mallarını gaspeden bir çakal sürüsü.

Bir tarafta, vatanı kurtarmaktan başka hiçbir beklentisi olmayan bir Atatürk, diğer tarafta gözü karıdan kızdan başka bir şey görmeyen, "kafirleri müslüman olana veya alçalıp haraç verene kadar yakaladığınız yerde öldürün" diyen gözü dönmüş bir ahlaksız rezilullah.

Karı kız sevdasıyla gözünüz dönmüş cübüş. İnsanlığınızı unutmuşsunuz. Cennetteki sübyanlardan başkasına tapmıyorsunuz siz. Allah-Muhammet hikaye...

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş
O halde Tevrat ve İncil ortaya nasıl çıktı. Musa ve İsa'da mı aynı Muhammed gibiydi ne dersin maymun?

Hayir.

Tevrat Misirdan kacisi anlatir, konaklama yerlerini anlatir, baslarindan gecen olaylari anlatir, Israillilerin dunyanin en asil irki oldugunu anlatir, Incil ise Yahudiligin yanlis uygulandigi yolunda, Isanin Allahin oglu oldugu konusunda birseyler yazar ama Incilde tevrattan esinlenmistir. Kuran ise bambaska, Kuran bu iki kitabin kopyesidir ve Muhammedin gunlugudur. Yani bu iki kitap olmasaydi ne Islam olurdu nede Kuran. Muhammed bu iki peygamberden feyz alarak kendi dinini reforme etme firsatini buldu. Aslinda bu her 600-700 yada bin yilda bir ortaya cikan bir baskaldiri yada sivil darbedir.

Islamin sonuda yakindir, gerci Islam endustrinin gelismesi ile bitmistir, Islam Ulemasi denen soytari grubu ise Kurani gunumuze uyarliyarak ayakta tutuyor Islami.

İletiyi paylaş


Link to post
Sitelerde Paylaş

Tartışmaya katıl

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Misafir
Bu konuyu yanıtla

×   Yapıştırdığınız içerik biçimlendirme içeriyor.   Biçimlendirmeyi Temizle

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Yükleniyor ...

  • Konuyu Görüntüleyenler   0 kullanıcı

    Sayfayı görüntüleyen kayıtlı kullanıcı bulunmuyor.

×
×
  • Yeni Oluştur...